‘Met plezier naar de film’, maandag 2 oktober 2017: bureaucratie kan pijn doen.

Geplaatst op 09-09-2017  -  Categorie: Algemeen

maandag 2 oktober 2017: Met plezier naar de film, I, Daniel Blake (2016), bureaucratie kan pijn doen. 

 

Verenigd Koninkrijk / Frankrijk / België. Drama, 100 minuten, geregisseerd door Ken Loach, met Dave Johns, Hayley Squires en Micky McGregor.

De 59-jarige Daniel Blake heeft bijna zijn hele leven als meubelmaker gewerkt in het noordoosten van Engeland. Na een ziekte heeft hij voor het eerst in zijn leven hulp nodig van de staat. Hij kruist het pad van de alleenstaande moeder Katie en haar twee jonge kinderen, Daisy en Dylan. Katie's enige kans om te ontsnappen aan een hostel voor daklozen, is door een flat te accepteren 450 km verderop. Daniel en Katie bevinden zich in niemandsland, gevangen in de bureaucratische rompslomp van het hedendaagse Groot-Brittannië.

i-daniel-blake-1

1. De regisseur, het sociaal realisme.  

De Britse filmregisseur Ken Loach (* 17 juni 1936) wilde na "Jimmy's Hall" geen fictiefilms meer maken. Diverse films van hem zijn door de sociaalrealistische stijl en de socialistische thema's niet gedistribueerd of uitgezonden, een vorm van politieke censuur! 

Toen Loach en zijn scenarist Paul Laverty werden geconfronteerd met schrijnende verhalen over armoede, werkloosheid, falende gezondheidszorg en repressieve arbeidsbemiddeling konden ze niet anders dan er een film over maken.

Het sociaal realisme in films is vanaf de jaren zestig tot vandaag toe vooral een Brits genre, denk aan Trainspotting (1996) en Billy Elliot (2000), zich afspelend in Schotland of in het Noorden van Engeland. Naturalistische beelden in een fotografische stijl.

"Arbeiders zijn boeiender omdat ze dichter bij de moeilijke beslissingen omtrent overleven staan," vertelt Loach, "kwetsbaarder ook en emotioneel naakter, met minder remmingen. Wanneer ik in de problemen zou zitten zou ik niet in een rijke omgeving willen wonen maar in een omgeving waar arme mensen leven." Het is duidelijk aan welke kant de regisseur staat. Voor objectieve afstandelijkheid moet je niet bij hem zijn. "Ik vind het laf om bij bepaalde verhalen afstand te houden, filmmakers moeten stelling nemen en niet zomaar wijzen op symptomen", zegt hij.

 

2. Een ondoordringbaar bureaucratisch web

In deze film wordt getoond, hoe de verdeling van geld voor de voorzieningen van de verzorgingsstaat in concreto plaatsvindt. Hoe regels tegenstrijdig kunnen zijn, hoe ambtenaren de regels toepassen.

De nodeloze complexiteit van het uitkeringssysteem en uitzendbureaus in Engeland wordt genadeloos ontleed. Het hele systeem lijkt ingericht om zo ondoordringbaar mogelijk te zijn, met als gevolg dat mensen afhaken of hopeloos verstrikt raken.

Hoe menselijk werkt "het systeem"? Hoeveel begrip kan de cliënt opbrengen?

 

i-daniel-blake-23.  Armoede, precariaat:

De film gaat over mensen, die leven in armoede. Armoede is een geladen woord, men spreekt vandaag vaak over 'het precariaat'. Dit woord precariaat, een samenvoeging van precair en proletariaat, verwijst naar de onzekerheid op sociaal, economisch, cultureel en politiek vlak van een groeiende groep in onze maatschappij, wat kan uitmonden in extremisme en populisme. Nieuwe woorden kunnen m.i. de harde alledaagse realiteit verbloemen, maar in het nieuwe begrip komt wel naar voren, dat individuele armoede voor de hele samenleving slecht kan uitpakken. (Google: precariaat Guy Standing).

 

4. Zelfrespect: waardering, erkenning en respect

In de film wordt wanhopig gezegd: "Maar als je geen zelfrespect meer hebt, is het afgelopen". De mens heeft behoefte aan waardering, erkenning en respect. Daarom is het goed om even stil te staan bij het woord zelfrespect stil te staan.

Zelfrespect: de overtuiging dat je eigen mening en je eigen gevoelens waarde hebben. Veel mensen met een laag zelfvertrouwen gaan er vanuit dat hun meningen minder belangrijk zijn dan die van anderen. Een hoog zelfvertrouwen houdt niet in dat je jouw meningen belangrijker vindt dat andermans meningen. Eerder is het zo dat je zowel je eigen als de mening van de ander respecteert. Woorden die met zelfrespect in verband staan zijn: zelfverzekerdheid, zelfvertrouwen, minderwaardigheidsgevoel, assertiviteit.

 

5. Woede en het komen tot een oordeel.

De film "I, Daniel Blake" kan bij de kijkers felle reacties oproepen. Het betrekken van 'toeschouwers' zie je in de film, wanneer er op straat een tragisch stukje commedia dell'arte wordt opgevoerd: dat creëert een gemeenschapsgevoel (hoe lang?). Dit straattheater doet denken aan films van Luchino  Visconti en van Vittorio De Sica (Ladri di biciclette, 1948): melodramische momenten, waarin de realiteit wordt uitvergroot en de humor wordt ingezet om de verontwaardiging en woede van de kijker te vergroten. Vernederingen, onrecht, schaamte- en schuldgevoelens duikelen over elkaar heen. Als u boos bent over wat er gebeurt: hoe kan u dan nog tot een afgewogen mening komen?

 

6. Discussievragen: ik hoop dat u de tijd heeft met anderen na te praten:

6.1  Kunt u zich verplaatsen in de ambtenaar van de sociale dienst?

6.2  Bent u het met me eens, dat erkenning een basisbehoefte is van ieder van ons?

6.3  "Can we talk about my heart?", vraagt Dan (Daniël) aan het begin van de film. De frustratie groeit, eerst bij Daniërl en dan bij jou als kijker. Is dat ook uw eigen ervaring?

6.4  De film is niet alleen een aanklacht, maar ook een pleidooi: waarvoor?

Paul Overmeer. Reacties naar: reemrevo.p.[antispam].@home.nl